ديگر صنايع ادبى قرار مىگيرند . در نمونهء زير « تقابل منشأ » صفت براى « موطن » است و « موطن صفات » اضافه تشبيهى است ، همچنين « سعت فضا » صفت « رحمت‌آباد » است كه « رحمت‌آباد وجود » اضافهء تشبيهى ديگرى است . بعلاوه « بساط » و « انبساط » جناس زايد دارند و « نوال جمال » و همچنين « اهل بسيطهء غبرا » و « ساكنان قبهء خضرا » باز تضمين مزدوج ايجاد كرده‌اند كه از فروع ترصيع است : « در موطن تقابل منشأ صفات ، چون در رحمت‌آباد سعت فضاى وجود ، سماط نوال جمال كشم ، همگى من صلاى رغبت شود كه بدان بساط انبساط امانى و آمال ، بر جمله اهل بسيطهء غبرا و ساكنان قبهء خضرا گستريده مىشود . » « 1 » و در اين نمونهء ديگر ، اضافه‌هاى تشبيهى « صباى قبول » و « مهبّ اقبال » و « كمند جاذبه » با جناس اشتقاق ميان « قبول » و « اقبال » و صفتهاى تركيبى « جمعيت شعار » و « جان‌شكار » همراه شده است . علاوه بر اين ، « صبا » و « قبول » ( در مقابل دبور ) از اسامى خاص بادهاست كه در كنار « مهبّ » تناسب ايجاد كرده‌اند : « هر آنى از اوان كه صباى قبول از مهبّ اقبال وزيدن گيرد ، يعنى به كمند جاذبهء جان‌شكار ، رقايق مقاربت حضرت جمعيت شعار معشوقى جنبانيده شود . . . » « 2 » از ميان صنايع ادبى در نمونهء زير ، تضمين مزدوج « رتبت عليا » و « منزلت عظما » و نيز « تحلّى » و « تزكّى » ، جناس قلب بعض ميان « ناسكان » و « ساكنان » ، تناسب « خانقاه » و « زوايا » ، اضافهء اقترانى « دامن افتخار » ، اضافه‌هاى تشبيهى « خانقاه معاملات » و « زواياى تعبّدات » و كنايهء « دامن افشاندن » قابل توجه است : « و پيروز شو بدين رتبت عليا و منزلت عظما ؛ و دامن افتخار را بر ناسكان خانقاه معاملات و ساكنان زواياى تعبّدات ظاهرى افشان ، كه بلندى مرتبهء ايشان به واسطهء تحلّى به ظاهر اعمال و تزكّى نفس است . » « 3 » توجه به صنايع معنوى ، در بسيارى موارد موجب مىشود كه صائن الدين در

--> ( 1 ) . شرح بيت 645 . ( 2 ) . شرح بيت 367 . ( 3 ) . شرح بيت 296 .